Trong bối cảnh chuyển đổi số trở thành xu thế tất yếu, các làng nghề trên địa bàn Thủ đô Hà Nội đang từng bước ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh nhằm nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh. Việc chuyển đổi từ phương thức thủ công sang số hóa, tự động hóa không chỉ giúp tối ưu quy trình mà còn mở ra cơ hội phát triển mới cho các làng nghề truyền thống.
Ngày 14/9/2024, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội phối hợp với UBND thành phố và Hiệp hội Làng nghề Hà Nội tổ chức hội thảo góp ý xây dựng “Đề án tổng thể phát triển làng nghề trên địa bàn thành phố giai đoạn 2024–2030, tầm nhìn đến năm 2050”, đồng thời thảo luận các giải pháp chuyển đổi số cho làng nghề.
Hà Nội hiện là địa phương có số lượng làng nghề lớn nhất cả nước với khoảng 1.350 làng nghề, trong đó có 322 làng nghề và làng nghề truyền thống đã được công nhận, quy tụ 47/52 nghề truyền thống của Việt Nam. Với bề dày lịch sử lâu đời, các làng nghề Thủ đô không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn là nơi lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Bên cạnh các nghề truyền thống, nhiều làng nghề mới cũng đang phát triển mạnh mẽ, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế địa phương.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy các làng nghề vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế như chuỗi liên kết giá trị chưa chặt chẽ, cơ sở hạ tầng và trình độ công nghệ chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Các chính sách hỗ trợ dù đã được triển khai nhưng còn phân tán, thiếu tính đồng bộ và chiến lược dài hạn.
Trước yêu cầu đó, Hà Nội đã xây dựng đề án phát triển làng nghề với các mục tiêu cụ thể như bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống, tôn vinh nghệ nhân, phát triển nghề mới, nâng cao vai trò của các chủ thể tham gia chuỗi giá trị. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 80% lao động tại các làng nghề được đào tạo, nâng cao kỹ năng nghề và kiến thức công nghệ thông tin; trên 50% làng nghề có sản phẩm đạt chứng nhận OCOP và được hỗ trợ số hóa.
Bên cạnh đó, Hà Nội cũng hướng tới mục tiêu tăng trưởng giá trị sản xuất làng nghề đạt trung bình 10%/năm, đồng thời phấn đấu có ít nhất 30% làng nghề xây dựng không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm hoặc tham gia các sàn thương mại điện tử.
Thời gian qua, việc đưa sản phẩm làng nghề lên các nền tảng số, mạng xã hội và sàn thương mại điện tử đã góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao khả năng cạnh tranh. Đồng thời, việc đầu tư đổi mới công nghệ trong sản xuất cũng giúp giảm tiêu hao năng lượng, hạn chế ô nhiễm môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Tuy nhiên, để các sản phẩm làng nghề thực sự vươn xa trong bối cảnh hội nhập, việc ứng dụng các thành tựu của Cách mạng công nghiệp 4.0 là yêu cầu cấp thiết. Mô hình “làng nghề xanh”, “làng nghề số” đang trở thành định hướng phát triển phù hợp, giúp kết hợp hài hòa giữa bảo tồn giá trị truyền thống và ứng dụng công nghệ hiện đại.
Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Công nghệ THT trình bày các giải pháp hỗ trợ chuyển đổi số phát triển làng nghề Hà Nội
Tại hội thảo, đại diện Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Công nghệ THT đã trình bày các giải pháp chuyển đổi số trong phát triển kinh tế làng nghề. Theo đó, doanh nghiệp đề xuất nhiều dịch vụ công nghệ như đặt tour trực tuyến, mua vé tham quan và thanh toán từ xa, hệ thống thuyết minh tự động, ứng dụng công nghệ 3D trong khám phá di sản, xây dựng website tra cứu thông tin điểm đến và phát triển kho dữ liệu du lịch số.
Các giải pháp này được đánh giá có tính khả thi cao, góp phần nâng cao trải nghiệm cho du khách, đồng thời hỗ trợ các làng nghề quảng bá hình ảnh, sản phẩm một cách sinh động và hiệu quả với chi phí tối ưu. Việc ứng dụng công nghệ còn giúp các cơ sở sản xuất quản lý hoạt động kinh doanh tốt hơn, tăng khả năng tiếp cận thị trường trong và ngoài nước.
Thực tế cho thấy, chuyển đổi số không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm làng nghề mà còn mở rộng cơ hội phát triển du lịch trải nghiệm, tạo thêm nguồn thu và việc làm cho người dân địa phương. Thông qua các nền tảng số, du khách có thể dễ dàng tìm hiểu thông tin, khám phá sản phẩm đặc trưng của từng làng nghề trước khi trực tiếp trải nghiệm.
Trong thời gian tới, với sự đồng hành của các cơ quan quản lý và doanh nghiệp công nghệ như Công ty THT, quá trình chuyển đổi số tại các làng nghề Hà Nội được kỳ vọng sẽ diễn ra mạnh mẽ hơn, góp phần bảo tồn giá trị truyền thống, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững.